Oyun oynarken veya hızlı kaydırmalarda ekranın yatay olarak ikiye bölünmüş gibi görünmesi, görüntünün üst ve alt yarısının birbirinden kaymış olması oldukça rahatsız edicidir. Bu duruma ekran yırtılması (screen tearing) denir ve ekran kartınızın ürettiği kare sayısı ile monitörünüzün yenileme hızının uyumsuz olmasından kaynaklanır. Değişken Yenileme Hızı (VRR) teknolojileri olan NVIDIA G-Sync ve AMD FreeSync, monitörün yenileme hızını ekran kartınızın anlık kare hızına eşitleyerek bu sorunu donanım seviyesinde çözer. Bu rehberde her iki teknolojiyi de doğru şekilde, en kolay adımdan başlayarak nasıl etkinleştireceğinizi anlatıyoruz.
Neden Olur
- Ekran kartının ürettiği kare hızı (FPS) ile monitörün yenileme hızının (Hz) senkronize olmaması.
- G-Sync / FreeSync özelliğinin sürücüden veya monitör menüsünden hiç açılmamış olması.
- Monitör VRR'i desteklediği halde kullanılan kablonun veya bağlantı noktasının uygun olmaması (yanlış HDMI/DisplayPort girişi).
- FPS'in monitörün desteklediği VRR aralığının dışına çıkması (örneğin 48–144 Hz aralığında çalışan bir monitörde sürekli 200 FPS üretilmesi).
- Eski veya hatalı kurulmuş ekran kartı sürücüsü.
- Windows 11'de "Değişken yenileme hızı" seçeneğinin kapalı olması.
Çözüm Adımları
1. Önce uyumluluğu ve bağlantıyı doğrulayın. G-Sync ve FreeSync'in çalışması için hem monitörünüzün hem ekran kartınızın VRR'i desteklemesi gerekir. Genel kural: DisplayPort bağlantısı VRR için en güvenilir ve en geniş uyumluluğu sunan yoldur. HDMI üzerinden VRR de mümkündür ancak monitör ve ekran kartı sürümüne (örneğin HDMI 2.1) bağlıdır; sorun yaşıyorsanız ilk olarak bir DisplayPort kablosu deneyin.
2. Ekran kartı sürücünüzü güncelleyin. NVIDIA için NVIDIA App (eski adıyla GeForce Experience), AMD için AMD Software: Adrenalin Edition üzerinden en güncel sürücüyü kurun. Titreme (flickering) yaşıyorsanız sürücüyü temiz şekilde kaldırıp yeniden yüklemek çoğu durumu giderir.
3. Monitörün kendi menüsünden (OSD) özelliği açın. Monitörün fiziksel düğmeleriyle ekran menüsünü (OSD) açın ve genellikle "FreeSync", "Adaptive-Sync" veya "VRR" adıyla geçen seçeneği Açık/Etkin yapın. Bu adım atlanırsa sürücüden açsanız bile teknoloji çalışmaz.
4a. NVIDIA ekran kartı için (G-Sync): Masaüstüne sağ tıklayıp NVIDIA Denetim Masası'nı açın (Windows 11'de gerekirse önce "Daha fazla seçenek göster"e tıklayın). Sol menüde Görüntüle (Display) altından G-SYNC Ayarla (Set up G-SYNC) sayfasına girin. "G-SYNC, G-SYNC Uyumlu özelliğini etkinleştir" kutusunu işaretleyin. Ardından "Tam ekran modu" veya "Pencereli ve tam ekran modu" seçeneğini belirleyin. Birden fazla monitörünüz varsa ilgili ekranı seçip "Seçilen ekran modeli için ayarları etkinleştir" kutusunu işaretleyin. Son olarak 3B Ayarlarını Yönet (Manage 3D Settings) sayfasında Monitör Teknolojisi (Monitor Technology) değerinin "G-SYNC / G-SYNC Uyumlu" olduğunu doğrulayın.
4b. AMD ekran kartı için (FreeSync): Masaüstüne sağ tıklayıp AMD Software: Adrenalin Edition uygulamasını açın. Üst kısımdaki Ekran (Display) sekmesine geçin ve AMD FreeSync seçeneğini Açık (On) konumuna alın. (FreeSync varsayılan olarak tüm desteklenen uygulamalar için açık gelir; "Desteklenmiyor" uyarısı görüyorsanız kablo/bağlantı noktasını ve monitör OSD ayarını kontrol edin.)
5. Windows 11 "Değişken yenileme hızı" ayarını açın. Şu yolu izleyin:
````
Buradaki "Değişken yenileme hızı" anahtarını Açık yapın. Bu seçenek yalnızca uyumlu bir monitör ve sürücü mevcutsa görünür. Ayar, VRR'i kendiliğinden desteklemeyen tam ekran DirectX 11 oyunlarında da yırtılmayı azaltmaya yardımcı olur; modern oyunların VRR desteğini bozmaz.
6. Yenileme hızını maksimuma ayarlayın. Şu yolu izleyin:
````
Buradan monitörünüzün yenileme hızını desteklediği en yüksek değere (örn. 144 Hz, 165 Hz) getirin. Düşük kalmışsa VRR aralığı daralır ve teknolojiden tam verim alamazsınız.
7. Kare hızını sınırlayın (tearing ve titreme devam ederse). En etkili yöntem, FPS'i monitör yenileme hızınızın yaklaşık 3 kare (ya da %3) altında sınırlamaktır (örneğin 144 Hz için ~141 FPS). NVIDIA Denetim Masası'nda Maksimum kare hızı, AMD'de Radeon Chill / Maks. FPS ya da oyun içi FPS sınırlayıcısını kullanın. Ek olarak sürücüden Dikey Senkronizasyon (V-Sync)'i Açık yapmak, FPS aralık dışına taştığında oluşan yırtılmayı engeller; FPS sınırı sayesinde girdi gecikmesi düşük kalır. NVIDIA kartlarda oyun Reflex destekliyorsa, Reflex zaten otomatik bir alt sınır koyduğundan ayrıca elle FPS sınırı koymanız gerekmeyebilir.
G-Sync ile G-Sync Compatible Farkı (Önemli Not)
Yanlış bilgiye düşmemek için: Gerçek (Native) G-Sync, monitörün içine NVIDIA tarafından yerleştirilmiş özel bir donanım modülü içerir; daha geniş VRR aralığı, değişken overdrive ve genellikle daha az hayalet/parlama sunar. G-Sync Compatible ise ayrı bir modül içermez; VESA'nın açık Adaptive-Sync standardını kullanır ve NVIDIA tarafından test edilip onaylanmıştır. AMD'nin FreeSync teknolojisi de aynı açık Adaptive-Sync temeline dayanır. Pratikte iyi bir G-Sync Compatible veya FreeSync monitör, çoğu kullanıcı için gerçek G-Sync'e çok yakın akıcılık sağlar.
Önleme
- VRR özellikli monitör alırken bağlantı için tercihen DisplayPort kullanın.
- Ekran kartı sürücülerini düzenli güncelleyin.
- Monitör OSD menüsünden FreeSync/Adaptive-Sync'in açık kaldığından emin olun.
- FPS'inizi monitörünüzün VRR aralığı içinde tutun; çok yüksek FPS için bir sınırlayıcı kullanın.
- Fiziksel kablo değişimi yapacaksanız, monitör ve bilgisayarın fişini çekin ve metal bir yüzeye dokunarak statik elektriği boşaltın; konektörleri zorlamadan, doğru yönde takın.
Windows ve Office etkinleştirmede %100 orijinal anahtar ve hızlı destekle Enlisans yanınızda.
