Windows Server Backup ile Yedekleme: Kurulum, Zamanlama ve Geri Yükleme Rehberi

Bir sunucu çökmesi, fidye yazılımı veya yanlışlıkla silinen veriler, hazırlıksız bir işletme için saatlerce hatta günlerce süren kesintiye dönüşebilir. Windows Server'ın kendi bünyesinde gelen Windows Server Backup özelliği, ek bir ürün satın almadan tam sunucu görüntüsü, birim (volume) yedeği, sistem durumu (system state) yedeği ve donanımdan bağımsız kurtarma (bare-metal recovery) imkânı sunar. Bu rehberde özelliği nasıl ekleyeceğinizi, tek seferlik ve zamanlanmış yedekleri nasıl oluşturacağınızı ve felaket anında sunucuyu nasıl geri getireceğinizi resmî yöntemlerle, adım adım anlatıyoruz.

Ön Koşullar

İşleme başlamadan önce aşağıdakileri sağladığınızdan emin olun:

• Yedek alan veya geri yükleyen kullanıcı Administrators ya da Backup Operators grubunun üyesi olmalıdır (ya da uygun yetkiler devredilmiş olmalıdır).
• Komutlar yükseltilmiş (yönetici olarak çalıştırılan) komut istemi veya yükseltilmiş PowerShell üzerinden çalıştırılmalıdır.
• Yedek hedefi, yedeklenen birimlerden ayrı bir disk ya da ağ paylaşımı olmalıdır. Kritik birim (bare-metal) yedeklerinde, hedef birim yedeğe dahil edilen birimlerden biri olamaz.
• Hedef disk veya ağ paylaşımında yeterli boş alan bulunmalıdır (genellikle kullanılan verinin en az 1,5 katı önerilir).

Adımlar

1. Windows Server Backup özelliğini ekleyin

Windows Server Backup, Windows Server 2016, 2019, 2022 ve 2025'te varsayılan olarak kurulu gelmez. Server Manager üzerinden eklemek için:

1. Server Manager açın ve sağ üstten Manage > Add Roles and Features seçin. 2. Sihirbazda Role-based or feature-based installation ile devam edin ve sunucunuzu seçin. 3. Features adımında listeden Windows Server Backup kutusunu işaretleyin. 4. Next > Install ile kurulumu tamamlayın.

Dilerseniz aynı işlemi PowerShell ile tek satırda yapabilirsiniz:

``powershell Install-WindowsFeature -Name Windows-Server-Backup -IncludeManagementTools``

Not: Install-WindowsFeature cmdlet'i yönetim araçlarını (snap-in) varsayılan olarak kurmaz; grafik arayüzü de istiyorsanız -IncludeManagementTools parametresi gereklidir. Kurulumdan sonra grafik arayüze wbadmin.msc komutuyla ya da Server Manager > Tools > Windows Server Backup yolundan ulaşırsınız.

2. Tek seferlik yerel disk yedeği alın

Hızlı bir tam görüntü almak için kritik birimleri ayrı bir diske (örneğin E:) yedekleyin. Yönetici komut isteminde:

``cmd wbadmin start backup -backupTarget:E: -allCritical -quiet``

-allCritical parametresi, işletim sistemi durumunu içeren tüm kritik birimleri yedekler ve bu yedek bare-metal kurtarma için uygundur; yalnızca -backupTarget ile birlikte kullanılabilir. -quiet parametresi soru sormadan çalışır. Yalnızca belirli klasör/birimleri yedeklemek isterseniz -include kullanın:

``cmd wbadmin start backup -backupTarget:E: -include:D:\Veri -quiet``

3. Sistem durumu (system state) yedeği alın

Sistem durumu yedeği; açılış (boot) dosyalarını, Windows kayıt defterini (Registry), SYSVOL'u (Grup İlkeleri ve oturum açma betikleri) ve Etki Alanı Denetleyicilerinde Active Directory veritabanını (NTDS.dit) içerir. Yalnızca Active Directory veya yapılandırmayı geri yüklemek istediğinizde idealdir:

``cmd wbadmin start systemstatebackup -backupTarget:E: -quiet``

Sistem durumunu tam görüntüyle birlikte almak isterseniz start backup komutuna -systemState parametresini ekleyebilirsiniz.

4. Ağ paylaşımına yedekleyin

Yedeği başka bir sunucudaki paylaşıma göndermek, 3-2-1 mantığının (en az 3 kopya, 2 farklı ortam, 1 kopya çevrim dışı/uzak) uzak kopya ayağını sağlar:

``cmd wbadmin start backup -backupTarget:\\YedekSunucu\Yedekler -include:D: -user:DOMAIN\yedekuser -password:***** -quiet``

Uyarı: Aynı paylaşıma ikinci kez yedek alırsanız önceki yedek üzerine yazılır. Yedek sırasında bir hata olursa hem eski hem yeni kopyayı kaybedebilirsiniz; bu nedenle her sunucu için paylaşım içinde ayrı alt klasörler kullanmanız önerilir (bu durumda üst klasörün iki katı kadar alan gerekir).

5. Zamanlanmış (otomatik) yedek tanımlayın

Düzenli korumanın temeli zamanlanmış yedektir. Her gün 02:00'de kritik birimlerin otomatik yedeğini E: diskine almak için:

``cmd wbadmin enable backup -addtarget:E: -allCritical -schedule:02:00 -quiet``

Günde birden fazla çalıştırma için saatleri virgülle ayırın (HH:MM biçiminde):

``cmd wbadmin enable backup -addtarget:E: -allCritical -include:D: -schedule:00:00,12:00 -quiet``

Önemli: -addtarget ile bir disk belirttiğinizde, o disk ilk kullanımdan önce biçimlendirilir ve üzerindeki mevcut tüm veriler kalıcı olarak silinir. Bu nedenle yedek için boş/ayrılmış bir disk seçin. Zamanlanmış yedeği yapılandırmak için Administrators veya Backup Operators grubu üyeliği gerekir. Mevcut zamanlamayı kaldırmak için wbadmin disable backup komutunu kullanırsınız.

6. Yedekleri ve sürümleri görüntüleyin

Kurtarmadan önce hangi sürümlerin mevcut olduğunu kontrol edin:

``cmd wbadmin get versions``

Çıktıda her yedeğin version identifier (sürüm kimliği) değeri AA/GG/YYYY-SS:DD biçiminde (örneğin 09/26/2026-02:00) yer alır; geri yükleme komutlarında bu değeri aynen kullanacaksınız.

7. Dosya/klasör ve sistem durumu geri yükleyin

Belirli bir birimi geri yüklemek için sürüm kimliğini belirterek:

``cmd wbadmin start recovery -version:09/26/2026-02:00 -itemType:Volume -items:D:``

-itemType değeri Volume, App veya File olabilir; dosya/klasör için -itemType:File, kayıt defteri gibi uygulamalar için -itemType:App kullanılır. Sistem durumunu (örneğin Active Directory yapılandırması) geri yüklemek için:

``cmd wbadmin start systemstaterecovery -version:09/26/2026-02:00 -backupTarget:E:``

Sistem durumu geri yüklemesi, işlemin tamamlanması için sunucunun yeniden başlatılmasını gerektirir. Etki Alanı Denetleyicilerinde yetkili (authoritative) SYSVOL geri yüklemesi için -authsysvol parametresi kullanılır ve sunucunun Dizin Hizmetleri Onarım Modu'nda (DSRM) çalıştırılması gerekebilir.

8. Bare-metal (tam sunucu) kurtarma yapın

Sunucu tamamen çöktüğünde veya farklı donanıma taşıyacağınızda, Windows kurulum/onarım ortamı olan Windows Kurtarma Ortamı (WinRE) üzerinden açılış yapın. Troubleshoot > System Image Recovery seçeneğini izleyin ya da kurtarma konsolundan komut satırıyla:

``cmd wbadmin start sysrecovery -version:09/26/2026-02:00 -backupTarget:E: -restoreAllVolumes -quiet``

Bu komut yalnızca WinRE içinden çalıştırılabilir (normal wbadmin yardım metninde listelenmez) ve -allCritical ile alınmış bir yedeğe ihtiyaç duyar. -restoreAllVolumes belirtilmezse yalnızca kritik birimler geri yüklenir.

İpuçları ve Önleme

• 3-2-1 kuralını uygulayın: En az 3 veri kopyası tutun, bunları 2 farklı ortamda saklayın ve 1 kopyayı sunucudan uzak (ağ paylaşımı, harici disk, başka lokasyon) bulundurun.
• Yedek hedefini ayrı tutun: Bare-metal yedek hedefi, yedeklenen kritik birimlerden biri olamaz. Tercihen ayrı fiziksel disk kullanın.
• Geri yüklemeyi test edin: Hiç denenmemiş yedek, yedek sayılmaz. Belirli aralıklarla bir test ortamında geri yükleme provası yapın.
• Sürümleri izleyin: wbadmin get versions ile düzenli olarak yedeklerin oluştuğunu doğrulayın ve Görev Zamanlayıcı'da başarısız görevleri kontrol edin.
• Yeterli alan bırakın: Hedef dolarsa eski yedekler döngüsel olarak silinir; kritik sürümleri kaybetmemek için kapasiteyi önceden planlayın.

Sunucu altyapınızı yedeklerle güvence altına alırken, üzerinde çalışan işletim sisteminin ve ofis yazılımlarının da lisans bakımından sağlam olması önemlidir. Enlisans'tan temin edeceğiniz %100 orijinal Windows Server ve Office lisansları Microsoft'un resmî etkinleştirme yöntemiyle etkinleşir; kurulum veya etkinleştirme sırasında bir sorun yaşarsanız hızlı destek ekibimiz yanınızdadır.