Windows Server, masaüstü Windows'tan tamamen farklı bir mantıkla lisanslanır. Bir ev bilgisayarında tek bir ürün anahtarı yeterken, sunucuda hem fiziksel çekirdek (core) sayısı hem de sunucuya erişen kullanıcı/cihaz sayısı (CAL) devreye girer. Bu rehberde çekirdek hesabını, Standard ile Datacenter farkını ve doğru sürümü sade bir dille açıklıyoruz; böylece gereğinden fazla ödemeden doğru lisansı alırsınız.
Neden çekirdek (core) bazlı lisanslama?
2016 sürümünden bu yana Windows Server, işlemci (soket) yerine fiziksel çekirdek sayısına göre lisanslanır. Yani sunucunuzdaki her fiziksel çekirdek için bir çekirdek lisansı gerekir. Microsoft burada iki alt sınır koyar:
- Her fiziksel işlemci (CPU) için en az 8 çekirdek lisanslanır.
- Her sunucu için en az 16 çekirdek lisanslanır.
Örnek: Tek işlemcili, 6 çekirdekli küçük bir sunucuda bile 16 çekirdek lisansı almanız gerekir (alt sınır devreye girer). 2 işlemcili, her biri 12 çekirdekli (toplam 24 çekirdek) bir sunucuda ise gerçek çekirdek sayısı kadar, yani 24 çekirdek lisanslarsınız. Çekirdek lisansları genellikle 2'li ve 16'lı paketler halinde satılır; bir "16 çekirdek" temel lisansı çoğu tek veya çift soketli sunucuyu karşılar.
Kaç sanal makine? Standard ile Datacenter farkı
Standard ve Datacenter aynı işletim sistemini ve aynı sunucu rollerini (Active Directory, DNS, dosya/yazıcı, IIS, Hyper-V) paylaşır. Temel fark sanallaştırma hakkındadır:
- Standard: Tüm fiziksel çekirdekleri lisansladığınızda 2 sanal makine (Windows Server konuğu) hakkı verir. Daha fazla sanal makineye ihtiyacınız olursa her 2 ek sanal makine için tüm çekirdekleri yeniden lisanslarsınız (lisans yığma / stacking). Az veya orta yoğunlukta sanallaştırma yapan işletmeler için doğru ve daha ekonomik seçimdir.
- Datacenter: Donanım kapasitesi elverdiğince sınırsız sanal makine hakkı, ayrıca Storage Spaces Direct ve yazılım tanımlı ağ (SDN) gibi veri merkezi özellikleri sunar. Aynı fiziksel sunucuda çok sayıda sanal makine çalıştıran, yoğun sanallaştırma veya bulut/hibrit altyapı kuran kurumlar içindir.
Pratik kural: Aynı sunucuda 4'ten fazla sanal makine çalıştıracaksanız Datacenter genellikle hem daha basit hem de daha uygun hale gelir; 1-2 sanal makine yeterliyse Standard en doğru tercihtir. İki sürümü satır satır tartmak için Windows Server Standard vs Datacenter karşılaştırmamıza göz atabilirsiniz.
CAL nedir, gerçekten gerekli mi?
Çekirdek lisansı sunucunun kendisini lisanslar; ama sunucuya bağlanan her kullanıcı ya da cihaz için ayrıca CAL (İstemci Erişim Lisansı) gerekir. İki tür vardır:
- Kullanıcı CAL'ı: Belirli bir kişiye tanımlanır. Birden çok cihazdan (masaüstü, dizüstü, telefon) bağlanan kullanıcılar için idealdir.
- Cihaz CAL'ı: Belirli bir cihaza tanımlanır. Bir cihazı vardiyalı olarak birden çok kişi kullanıyorsa avantajlıdır.
Dikkat edilmesi gereken iki ayrıntı: CAL sürümü sunucu sürümüne eşit ya da daha yeni olmalıdır (2022 sunucuya 2019 CAL'ı yetmez; ama yeni CAL ile eski sunucu çalışır). Ayrıca web üzerinden anonim erişim (örneğin herkese açık bir web sitesi) CAL gerektirmez. İhtiyacınız olan CAL sayısını sipariş sırasında bize iletebilirsiniz.
Hangi sürüm: 2019, 2022 mı yoksa 2025 mi?
- [Windows Server 2019 Standard](/windows-server-2019-standard-lisans) — Mevcut 2019 ortamınıza ek lisans alıyorsanız veya uyumluluk gerekçesiyle aynı sürümde kalmak istiyorsanız uygundur.
- [Windows Server 2022 Standard](/windows-server-2022-standard-lisans) ve [Datacenter](/windows-server-2022-datacenter-lisans) — Secured-core sunucu, Azure Arc, TLS 1.3 ve SMB over QUIC (VPN'siz şifreli dosya erişimi) gibi güvenlik yenilikleriyle bugün en dengeli tercih. 2019 ile 2022 arasındaki farkları Server 2019 vs 2022 karşılaştırmamızdan inceleyebilirsiniz.
- Windows Server 2025 — 1 Kasım 2024'te yayımlandı; en uzun destek ömrünü ve en yeni özellikleri sunar. 2022 ile 2025 arasında kararsızsanız Server 2022 vs 2025 karşılaştırmamız yol gösterir.
Tüm sürümlerde eski sürüme geçme (downgrade) hakkı bulunur: 2022 lisansıyla dilerseniz 2019 kurabilirsiniz. Bu nedenle bütçeniz elveriyorsa güncel sürümü alıp gerektiğinde eskiye geçmek çoğu kurum için en esnek yoldur.
Tüm sunucu lisanslarımız %100 orijinaldir, Microsoft'un resmi etkinleştirme yöntemiyle etkinleşir, resmi (GİB) faturalı olarak kesilir ve anında teslim edilir. Sunucu ürünlerinin tamamını Windows Server kategorimizde görebilir; çekirdek veya CAL hesabında tereddüt ederseniz Dijital Lisans Asistanımıza danışabilirsiniz. Etkinleştirme sırasında bir hata koduyla karşılaşırsanız Aktivasyon Hata Çözümleri sayfamız da yanınızda.
Sık Sorulan Sorular
Windows Server için en az kaç çekirdek lisansı almalıyım?
Microsoft alt sınır olarak her fiziksel işlemci için 8, her sunucu için 16 çekirdek lisansı ister. Bu yüzden çekirdek sayısı 16'nın altında olan tek veya çift soketli sunucularda bile en az 16 çekirdek lisanslamanız gerekir; daha yüksek çekirdekli sunucularda ise gerçek çekirdek sayısı kadar lisans alınır.
Standard sürümüyle kaç sanal makine çalıştırabilirim?
Tüm fiziksel çekirdekleri lisansladığınızda Standard 2 sanal makine hakkı verir. Her 2 ek sanal makine için tüm çekirdekleri yeniden lisanslamanız gerekir; çok sayıda sanal makine çalıştıracaksanız sınırsız sanallaştırma sunan Datacenter daha mantıklıdır.
CAL almadan Windows Server kullanabilir miyim?
Sunucuyu kurup çalıştırabilirsiniz, ancak sunucuya erişen her kullanıcı veya cihaz için CAL gerekir. CAL sürümü sunucu sürümüne eşit veya daha yeni olmalıdır. İhtiyacınız olan CAL adedini sipariş sırasında bize iletebilirsiniz.
Yeni sürüm lisans alıp eski sürümü kurabilir miyim?
Evet. Windows Server lisansları eski sürüme geçme (downgrade) hakkı içerir; örneğin Server 2022 lisansıyla Server 2019 kurup etkinleştirebilirsiniz. Bu, ileride güncellemek isteyen kurumlar için esneklik sağlar.