Fidye yazılımları (ransomware), bilgisayarınızdaki belge, fotoğraf ve diğer kişisel dosyaları şifreleyerek erişilemez hâle getiren ve karşılığında ödeme talep eden zararlı yazılımlardır. Bu tehdide karşı en etkili yerleşik savunmalardan biri, Windows 10 ve Windows 11 ile birlikte gelen Denetimli Klasör Erişimi (Controlled Folder Access) özelliğidir. Bu özellik, yalnızca güvenilir uygulamaların korunan klasörlerinizdeki dosyaları değiştirmesine izin verir; tanınmayan bir uygulama bu klasörlere dokunmaya çalıştığında işlemi engeller ve sizi bilgilendirir.
Bu rehberde Denetimli Klasör Erişimini güvenle nasıl açacağınızı, hangi klasörlerin korunduğunu, meşru bir uygulamanız engellenirse nasıl izin vereceğinizi ve fidye yazılımına karşı bütünsel bir koruma kurmanın yollarını adım adım açıklıyoruz.
Ön Bilgi
Denetimli Klasör Erişimi varsayılan olarak kapalıdır ve manuel olarak etkinleştirilmesi gerekir. Özelliği açtığınızda Windows, belirli ve değiştirilemez bir sistem klasörü listesini otomatik olarak korumaya alır: Belgeler, Resimler, Videolar, Müzik, Masaüstü ve Sık Kullanılanlar. Bu varsayılan listeyi düzenleyemez veya listeden klasör çıkaramazsınız; ancak istediğiniz ek klasörleri kendiniz ekleyebilirsiniz. Belgeler, Resimler veya Masaüstü gibi bir klasör OneDrive ile yedekleniyorsa, koruma o klasörün OneDrive'daki konumunda da geçerli olur.
Önemli bir nokta: Bu özellik bazen yedekleme programları, oyun kaydedicileri veya bazı meşru yazılımların korunan klasörlere yazmasını da engelleyebilir. Bu durumda uygulamayı "izin verilenler" listesine ekleyerek sorunu çözebilirsiniz.
Çözüm Adımları
1. Windows Güvenliği uygulamasını açın
Başlat menüsüne Windows Güvenliği yazarak veya görev çubuğundaki kalkan simgesine tıklayarak uygulamayı açın. Soldaki menüden Virüs ve tehdit koruması bölümüne geçin.
2. Fidye yazılımı koruması bölümüne gidin
Virüs ve tehdit koruması ayarları kısmında Ayarları yönet'e tıklayın. Sayfayı aşağı kaydırarak Denetimli klasör erişimi bölümünü bulun ve Denetimli klasör erişimini yönet bağlantısına tıklayın. Bu sizi Fidye yazılımı koruması sayfasına götürür.
3. Denetimli Klasör Erişimini açın
Denetimli klasör erişimi bölümündeki anahtarı Açık konumuna getirin. Karşınıza çıkan Kullanıcı Hesabı Denetimi (UAC) penceresinde Evet'i seçerek onaylayın. Özellik artık etkindir; Korumalı klasörler ve izin verilen uygulamalar seçenekleri yalnızca bu özellik açıkken görünür.
4. Korumalı klasörler ekleyin
Varsayılan klasörlere ek olarak korumak istediğiniz klasörler varsa (örneğin bir çalışma veya proje klasörü), aynı sayfada Korumalı klasörler'e tıklayın, UAC isteminde Evet deyin ve + Korumalı klasör ekle seçeneğiyle klasörü belirleyin. Eklediğiniz klasörün tüm alt klasörleri de otomatik olarak korumaya dahil edilir. Bu adımı dilediğiniz kadar tekrarlayabilirsiniz.
5. Meşru bir uygulamaya izin verin (engellenirse)
Güvendiğiniz bir uygulama (örneğin bir resim düzenleyici veya yedekleme aracı) korunan klasöre yazamadığı için engellendiyse, aynı sayfada Denetimli klasör erişimi yoluyla bir uygulamaya izin ver'e tıklayın ve UAC isteminde Evet deyin. + İzin verilen bir uygulama ekle düğmesine basın ve şu iki seçenekten birini kullanın:
- Son engellenen uygulamalar: Açılan listeden engellenen uygulamayı doğrudan seçin.
- Tüm uygulamalara göz at: Uygulamanın veya dosyasını el ile bulup seçin.
Genellikle Windows'un kendi uygulamalarını ve yaygın programları otomatik olarak güvenilir saydığını, bu yüzden çoğu durumda ek izin gerekmediğini unutmayın.
6. PowerShell ile açma (isteğe bağlı, ileri kullanıcılar)
Özelliği komut satırından yönetmek isterseniz, PowerShell'i yönetici olarak çalıştırın ve aşağıdaki komutları kullanın:
```powershell # Denetimli Klasör Erişimini etkinleştir Set-MpPreference -EnableControlledFolderAccess Enabled
# Mevcut durumu görüntüle Get-MpPreference | Format-Table EnableControlledFolderAccess
# Korunan klasör ekle (mevcut listeyi bozmadan) Add-MpPreference -ControlledFolderAccessProtectedFolders "C:\Calismalar"
# Güvenilir uygulama ekle (mevcut listeyi bozmadan) Add-MpPreference -ControlledFolderAccessAllowedApplications "C:\Apps\uygulama.exe" ```
Not: cmdlet'i mevcut listenin üzerine yazar (var olan değerleri siler); bu yüzden mevcut değerleri korumak için klasör ve uygulama eklerken `Add-MpPreference` kullanın. Bir değeri kaldırmak için cmdlet'i aynı söz dizimiyle çalışır. Eklediğiniz klasör ve uygulamalar yalnızca özellik açıkken (mod 0/Disabled değilken) etkindir.
Önleme
Denetimli Klasör Erişimi güçlü bir katmandır, ancak tek başına yeterli değildir. Fidye yazılımına karşı bütünsel koruma için şunları uygulayın:
- 3-2-1 yedekleme kuralı: Verilerinizin en az 3 kopyasını, 2 farklı ortamda (örneğin dahili disk + harici disk) tutun ve 1 kopyayı tesis dışında / çevrim dışı veya bulutta (örneğin OneDrive) bulundurun. Çevrim dışı ya da fidye yazılımının ulaşamayacağı bir konumdaki yedek, en güvenli kurtarma kaynağıdır.
- OneDrive ile dosya kurtarma: Windows Güvenliği'ndeki Fidye yazılımı veri kurtarma bölümü OneDrive ile bütünleşiktir; önemli dosyalarınızı OneDrive'a yedeklerseniz, bir saldırı sonrası dosyalarınızı buradan geri yükleyebilirsiniz.
- Windows'u güncel tutun: İşletim sistemini ve uygulamaları en son güvenlik yamalarıyla güncel tutun; bilgisayarı düzenli yeniden başlatarak güncellemelerin tamamlanmasını sağlayın.
- Microsoft Defender'ı etkin tutun: Gerçek zamanlı koruma ve bulut tabanlı koruma açık olsun.
- Kimlik avına dikkat: Tanımadığınız e-postalardaki ekleri ve bağlantıları açmayın; yazım hataları, garip alan adları ve aciliyet baskısı içeren mesajlardan şüphelenin.
- Yetkisiz yazılımdan kaçının: Crack, keygen veya korsan yazılım dosyaları fidye yazılımının en sık bulaşma yollarından biridir. Yalnızca güvenilir ve lisanslı kaynaklardan yazılım edinin.
- Bulaştıysa fidye ödemeyin: Bilgisayar şifrelenirse fidye ödemeyin; cihazı Windows Güvenliği ile tarayıp temizleyin ve verileri yedekten geri yükleyin.
Windows'unuzun güvenlik özelliklerinden tam verim almak için sisteminizin orijinal ve lisanslı olması önemlidir. Enlisans olarak %100 orijinal Windows ve Office lisanslarını hızlı teslimat ve güvenilir destekle sunuyor, dijital güvenliğiniz için sağlam bir temel sağlıyoruz.
