Windows Server 2025, kurumsal altyapınıza güvenlik, performans ve esneklik açısından önemli bir kuşak atlaması sunar. Bu sürüm; yeniden başlatma gerektirmeyen güvenlik güncellemelerinden Active Directory'nin ölçeklenebilirlik sınırlarının genişletilmesine, internet üzerinden şifreli dosya paylaşımından sanal makineler arasında GPU paylaşımına kadar geniş bir yelpazede yenilik getirir. Bu rehberde, bir sistem yöneticisinin bilmesi gereken en kritik yenilikleri resmî Microsoft Learn dokümantasyonuna dayanarak, sade ve doğru biçimde özetliyoruz.
Ön Koşullar
Windows Server 2025'e geçmeden önce şu noktaları planlamanız faydalı olur:
- Windows Server 2012 R2 ve sonraki sürümlerden doğrudan yerinde yükseltme (in-place upgrade) yapabilir, tek seferde dört sürüme kadar atlayabilirsiniz.
- Bazı yeni yetenekler (Hotpatch gibi) makinenin Azure Arc üzerinden bağlanmasını gerektirir. Hotpatch yazıldığı an itibarıyla önizleme (preview) aşamasındadır.
- Yeni Active Directory işlevsel düzeyine ve 32K veritabanına geçiş ormanın (forest) tamamını ilgilendirdiği için tüm etki alanı denetleyicilerinin uygun olması gerekir.
Adımlar (Öne Çıkan Yenilikler)
1. Hotpatch — yeniden başlatmasız güvenlik güncellemeleri. Hotpatch, işletim sistemi güvenlik güncellemelerini çalışan süreçlerin belleğine uygulayarak makineyi yeniden başlatmadan koruma sağlar. Böylece yeniden başlatmalar aylıktan (yılda 12) üç ayda bire (yılda 4) iner. Yıl, üçer aylık döngülere bölünür: Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim ayları, standart birikimli güncellemenin uygulandığı ve yeniden başlatma gerektiren *temel (baseline)* aylardır. Aradaki aylarda, yeniden başlatma gerektirmeyen ve yalnızca güvenlik düzeltmesi içeren hotpatch'ler uygulanır (yılda toplam 8 adede kadar). Bu özellik Windows Server 2025 Standard ve Datacenter sürümlerinde, Azure Arc bağlantısıyla kullanılabilir.
````
2. Active Directory Domain Services iyileştirmeleri. AD DS, Windows 2000'deki kuruluşundan beri 8K sayfa boyutlu ESE (Extensible Storage Engine) veritabanı kullanıyordu. 2025 ile birlikte isteğe bağlı 32K sayfa boyutu gelir; çok değerli öznitelikler artık yaklaşık 3.200 değere kadar tutabilir (2,6 kat artış). Yeni etki alanı/orman işlevsel düzeyi, gözetimsiz kurulumlarda ve değerlerine karşılık gelir ve 32K sayfa özelliğinin ön koşuludur. 32K veritabanına geçiş orman genelinde yapılır ve tüm denetleyicilerin 32K uyumlu olması gerekir. Şema; , ve dosyalarıyla genişletilir. AD DS artık NUMA donanımını kullanarak tüm işlemci gruplarındaki çekirdeklerden yararlanır ve 64 çekirdeğin ötesine ölçeklenir; ayrıca geçiş kolaylığı için *delegated Managed Service Account (dMSA)* hesap türü eklenmiştir.
````
3. SMB over QUIC artık Standard ve Datacenter'da. Daha önce yalnızca Azure Edition'da bulunan SMB over QUIC sunucu özelliği, artık hem Standard hem Datacenter sürümlerinde yer alır. QUIC protokolü, internet üzerinden düşük gecikmeli ve şifreli dosya paylaşımı sağlar; geleneksel TCP/445 yerine UDP/443 portu üzerinden çalışır ve sertifika tabanlı istemci erişim denetimi (client access control) sunar. SMB istemcisini Grup İlkesi veya PowerShell ile yönetebilirsiniz.
````
4. SMB güvenliği daha katı. Windows Server 2025'te SMB imzalama (signing) tüm giden SMB bağlantıları için varsayılan olarak zorunludur (önceden yalnızca SYSVOL ve NETLOGON paylaşımlarında geçerliydi). Ayrıca SMB istemcisi için NTLM engelleme, kaba kuvvet saldırılarına karşı bir kimlik doğrulama hız sınırlayıcısı ve sektör standardı LZ4 sıkıştırma desteği eklenmiştir.
5. GPU bölümleme (GPU-P). Fiziksel bir GPU'yu tek bir sanal makineye tahsis etmek yerine, GPU partitioning ile birden çok VM arasında özel dilimler hâlinde paylaştırabilirsiniz. Yapay zekâ ve grafik yoğun iş yükleri için tasarlanan GPU-P; planlanmamış kesintilerde yüksek kullanılabilirlik (VM'in başka bir küme düğümünde otomatik başlatılması) ve planlı bakım/yük dengeleme için canlı geçiş (Live Migration) destekler.
6. Depolama ve ReFS yenilikleri. ReFS'te yerel yinelenen veri kaldırma (deduplication) ve sıkıştırma, hem statik hem etkin iş yükleri için depolama verimliliğini artırır. Storage Replica sıkıştırması ağ üzerinden aktarılan veriyi azaltır; ince ayrılmış (thin provisioned) birimler ve geliştiriciler için ReFS tabanlı Dev Drive ile blok klonlama (block cloning) da bu sürümle gelir.
İpuçları
- Hotpatch'i etkinleştirmeden önce, temel aylardaki (Ocak/Nisan/Temmuz/Ekim) yeniden başlatmaları bakım pencerelerinizle hizalayın.
- 32K sayfa veritabanına geçiş, orman geneli ve dikkatle planlanması gereken bir karardır; önce bir test ormanında doğrulayın.
- Yeni varsayılan SMB imzalama ve NTLM engelleme, eski uyumsuz istemcilerde bağlantı sorunlarına yol açabilir; geçiş öncesi denetim (auditing) ilkelerini açarak uyumsuz istemcileri tespit edin.
Sürüm ve Lisanslama
Windows Server 2025 üç sürümle sunulur: küçük işletmeler için Essentials (en çok 25 kullanıcı / 50 cihaz, yalnızca OEM kanalından, CAL gerektirmez), orta ölçek için Standard ve yoğun sanallaştırma için Datacenter. Standard ve Datacenter çekirdek tabanlı lisanslanır ve 16 çekirdeklik paketler hâlinde satılır; sunucuya erişen her kullanıcı veya cihaz için ayrıca CAL (İstemci Erişim Lisansı) gerekir. Sanallaştırma haklarında Standard, 1 fiziksel ana bilgisayar üzerinde 2 sanal makine çalıştırma hakkı verirken; Datacenter, tüm fiziksel çekirdekler lisanslandığında sınırsız sanal işletim sistemi örneği sunar. Azure Arc üzerinden kullandıkça öde (pay-as-you-go) abonelik modeli de geleneksel kalıcı lisansa alternatif olarak mevcuttur.
Windows Server ve Office için %100 orijinal lisanslara hızlı ve güvenli biçimde ulaşmak isterseniz, Enlisans hem doğru ürünü seçmeniz hem de sorunsuz etkinleştirme için yanınızdadır.
